Otizm Belirtileri Kaç Yaşında Başlar?

Birçok aile:

“Daha küçük, büyüyünce düzelir.”
“Erkek çocuk geç konuşur.”
“Kendi halinde bir çocuk.”

diye düşünerek bazı belirtileri gözden kaçırabiliyor.

Ancak otizm belirtileri çoğu çocukta genellikle:

12 ay,
18 ay,
24 ay
gibi erken dönemlerde fark edilmeye başlayabilir.

Bazı çocuklarda belirtiler çok belirgin olurken bazı çocuklarda daha hafif seyredebilir.

Bu nedenle erken farkındalık oldukça önemlidir.

Otizm Nedir?

Otizm Spektrum Bozukluğu; çocuğun:

sosyal iletişim,
göz teması,
dil gelişimi,
davranış düzeni
alanlarında farklılık yaşadığı nörogelişimsel bir durumdur.

Her otizmli çocuk aynı değildir.

Bazı çocuklar:

hiç konuşmayabilir,
bazıları kelime kullanabilir,
bazıları ise konuşmasına rağmen sosyal iletişimde zorlanabilir.

En Erken Otizm Belirtileri Nelerdir?

1. İsme Tepki Vermeme

Ailelerin en sık fark ettiği belirtilerden biri budur.

Çocuk:

adına bakmayabilir,
çağrıldığında dönmeyebilir,
sizi duymuyor gibi davranabilir.

Bu durum her zaman işitme problemi anlamına gelmez.

2. Göz Temasının Az Olması

Çocuk:

göz göze gelmekten kaçabilir,
iletişim sırasında yüzünü çevirebilir,
mimiklere yeterince tepki vermeyebilir.

Özellikle uzun süreli göz teması kurmama dikkatle değerlendirilmelidir.

3. Konuşma Gecikmesi

Otizm belirtileri arasında en sık dikkat çeken durumlardan biridir.

Örneğin:

hiç kelime çıkmaması,
yaşıtlarına göre geç konuşma,
kelimeleri iletişim amacıyla kullanmama
görülebilir.

Bazı çocuklar ezber cümleler kurabilir ancak karşılıklı iletişimde zorlanabilir.

4. Dönen Hareketlere Aşırı İlgi

Bazı çocuklar:

tekerlek çevirmeyi uzun süre izler,
dönen nesnelere odaklanır,
aynı hareketleri tekrar tekrar yapabilir.

5. Tekrarlayıcı Davranışlar

El çırpma
Sallanma
Parmak ucunda yürüme
Aynı oyunu sürekli tekrar etme
gibi davranışlar görülebilir.

6. Sosyal İletişim Problemleri

Çocuk:

yaşıtlarıyla oyun kurmakta zorlanabilir,
ortak dikkat geliştirmeyebilir,
işaret etmeyebilir,
paylaşım davranışları göstermeyebilir.

Otizm Belirtileri Hangi Yaşlarda Daha Belirgin Hale Gelir?

0-1 Yaş Arası

Göz temasının az olması
Gülümsemeye tepki vermeme
İsme dönmeme

1-2 Yaş Arası

Konuşmanın başlamaması
Taklit davranışlarının az olması
İşaret etmeme

2-3 Yaş Arası

Sosyal iletişim problemleri
Takıntılı davranışlar
Yaşıtlarla oyun kuramama

Bu belirtiler çocuktan çocuğa değişebilir.

Her Geç Konuşan Çocuk Otizmli midir?

Hayır.

Konuşma gecikmesinin:

işitme problemleri,
gelişimsel farklılıklar,
çevresel nedenler,
dikkat problemleri
gibi farklı sebepleri olabilir.

Ancak konuşma gecikmesine:

göz teması azlığı,
sosyal iletişim problemi,
isme tepki vermeme
eşlik ediyorsa değerlendirme önemlidir.

“Bekleyelim Düzelir” Demek Riskli Olabilir

Ailelerin en sık yaptığı hatalardan biri süreci fazla uzatmaktır.

Özellikle:

“Daha küçük.”
“Babası da geç konuşmuş.”
“Erkek çocuk geç açılır.”

gibi düşünceler nedeniyle destek süreci gecikebilir.

Oysa erken müdahale çocukların gelişim sürecinde çok önemli fark oluşturabilir.

Otizmde Erken Eğitimin Önemi

Bilimsel çalışmalar erken dönemde başlanan özel eğitim desteğinin:

iletişim becerilerini,
sosyal etkileşimi,
dikkat süresini,
öğrenme kapasitesini
olumlu etkileyebildiğini göstermektedir.

Özellikle erken çocukluk döneminde yapılan yoğun destek çalışmaları büyük önem taşır.

Hangi Durumlarda Profesyonel Destek Alınmalıdır?

Aşağıdaki belirtiler varsa uzman değerlendirmesi faydalı olabilir:

İsme tepki vermeme
Göz teması kurmama
Konuşma gecikmesi
Yaşıtlarla iletişim kurmama
Tekrarlayıcı davranışlar
Takıntılı hareketler
Ortak dikkat eksikliği
Parmak ucunda yürüme

Batıkent’te Otizm Eğitimi ve Özel Eğitim Süreci

Batıkent özel eğitim merkezi ve rehabilitasyon merkezi arayışında olan aileler için erken değerlendirme oldukça önemlidir.

Özellikle:

otizm belirtileri,
konuşma gecikmesi,
sosyal iletişim problemleri,
dikkat ve gelişim farklılıkları
yaşayan çocuklarda erken eğitim desteği gelişim sürecini olumlu etkileyebilir.

Sonuç

Otizm belirtileri çoğu zaman erken yaşlarda ortaya çıkabilir. Ailelerin belirtileri erken fark etmesi ve profesyonel değerlendirme sürecini geciktirmemesi oldukça önemlidir.

Unutulmamalıdır ki:
erken fark edilen çocuklarda eğitim desteği çok daha etkili sonuçlar sağlayabilir.